By Dr. Zaichhawna Hlawndo
Kum 2008 atang tawh khan Pi Lalremsiem chuan England leh Wales ram tana rawngbawl tura kohna Lalpa hnen atangin a lo dawng tawh a, mahni in sitna avangin he rawngbawl tura kohna hi kum 2 lai chu a hnawl a, amaherawhchu kum 2010 khan Lalpan England leh Wales ram tana ni 40 chawnghei tawngtai rawngbawlna nei turin a ko leh ta a. Tawngtaina nen a tih hlawhtlin dan turte a ngaihtuah laiin a thinlunga Lalpa thu lo thleng te chu phone in min rawn hrilh a, kei pawhin Lalpa remruat leh kohna anih ringin England leh Wales rama ni 40 chawnghei tawngtai rawngbawlna ruahman tur chuan theih tawp chhuah ka in huam thu ka lo hrilh a.
Ram pakhat mai nilo, England leh Wales rama tawngtaina pangngai nilo chawnghei tawngtaina han huaihawt chu thil awlai anilo tih ka hria a, mahse Lalpa thu “Chakna nilovin thiltihtheihna ni hek lovin ka thlarau zawkin le” a tih kha hmachhuanin hma chu kan han la tan ta a. Ni 40 tawngtai tur anih dawn avangin Wales ramah ni 20, England ramah ni 20, July 22-August 30 chhunga tih turin ruahmanna chu kan siam ta a. A tihna tur hmunte theih ang angin kan han zawng kual a, Lalpan kan tawngtaina te chhangin NATIONS-International Mission Organization te chuan an Mission headquarter Llanelli, Swansea, Wales rama kum 1904 a harhtharna thlenna hmun bul mai chu phal takin min lo pe a. England rama tan chuan Selly Oak Park, Birmingham a park lian berte zinga mi chu Birmingham City Council in a thlawna hman turin min han pe leh bawk a, thil tul dang tam tak-tent hire, website, booklet, leaflet buatsaih te, insurance lam buaipui, banner leh poster siam zawng zawngte mihring lama thlir a thil harsa leh tih theihloh ang hiala lang Buckingham Palace, London- a tawngtai theihna tur kawng pawh chu Lalpan min hawn sak ta zel mai, Lalpa chu fakin awm rawh se.
A hun taka tawngtai tan anih theih nan India ram atanga lo kal turte tan pawh visa dilna tur engkim tih fel ani a, amaherawhchu vanduai thlak takin India ram atanga lo kal tur a tam zawkte visa chu hnawl (rejected) sak an nih avangin an lo kal thei talova. Ni 40 chawnghei tawngtai rawngbawlna tantu Pi Lalremsiem te nufa thum chauh an lo kal thei ta ani. Wales ramah chuan ruahman lawk angin a hun tak July 22, 2011 ah Pi Lalremsiem te nufa bakah Birmingham lam atangin Mizo 7 (Zaichhawna Hlawndo, Vanlalzawmmawii Hlawndo, Lalhrilzeli Hlawndo, Lalruatfeli Hlawndo, Lalrampari Hlawndo, David Lalremsiama leh Lalremruati Bualchhuak) te nen tawngtai tan ani. Tin, Suffolk lam atangin Pi Lalremsiem naute nupa Mr &Mrs Patrick Simpson te an rawn kal bawk a, rilru ruahman lawkna chuan England leh Wales ram tana tawngtai tur chu mi 12 tal ni ila kan ti kha ani a, India rama tangin kan rawngbawlpuite lo kal thei talo mahsela, mi 12 chu tawngtai tur Lalpan min ngaihtuah sak ta tho anih chu.
He chawnghei tawngtaina neih lai hian NATIONS leh HORIZONS, International Mission Organization te chuan khawvel ram hrang 15 vel amite nen CELEBRATIONS an buatsaih a, hetah hian mi 1000 vel an kal khawm a, an tum ber chu Wales rama chanchintha hril, khawvel ram hrang hrang tana tawngtai leh tawng chi hrang hrang hmanga Pathian fak leh chawimawi ani. Vanneih thlak takin ni 40 England leh Wales tana chawngheia tawngtai kan neihna chhan sawina leh worship kaihhruaina hunte kan nei a kan lawm hle. Wales ram tana tawngtai lai hian Swansea leh Llanelli vela Pathian Biakin te fang kualin tawngtaina te a hmunah kan nei a. Llanelli khawchhungah ringawt pawh hian Pathian Biak in 10 chuang luah tawhloh, hralh tura an zawrh mekte mihring 1000 chuang lenga sak te, khawvel awm chhung chu a daih hial awm mange tih khawpa tha luahtu awm lova a ruak han hmuh chuan rilru a khawihin mittui nen Lalpa hnenah hartharna a thlen leh theih nan kan dil a, a hun takah Lalpan Wales ramah harhtharna a thlen tir ang tih kan ring tlat ani. Tawngtaina hmunah min tawngtaipui tur leh tawngtai sak turte pawh an lo kal ve deuh reng a, khawhar lo tak leh khamlo takin Wales rama tawngtaina chu kan hmang zova, nakum lama tawngtaina piah lama a taka chanchintha hril rawngbawlna Nations leh Horizon te nena neihho dan turte pawh ruahmanna siamin in ngai takin Birmingham lamah kan phei san ta ani.
England ram tana tawngtaina chu a hma lama kan sawi ang khan Selly Oak Park, Birminghamah puanin kaihin neih ani. Chawnghei tawngtai bul tana hunserhte min hman sak turin Rev. Trevor Partington, Elim Pastor kan sawm a, kan sawmna min rawn tih puitlin sak avangin kan lawm hle. A hawnna hunserh ah hian Pi Lalremsiem te nufa bakah mi 26 lai ( Elim, GCC leh St. Mary) Kohhran ami ten min tawiawm a, kan zingah hian ringlo (Muslim) nufa pawh an rawn telve a, Pi Laremsiem in England leh Wales tana
chawnghei tawngtai a rawtna chhante a sawi a, Hlawndo Sisters ten Pathian fakhla an sa a, tawngtai rualna neiin keimahni leh kan puanin te kan hlan.
Thenkhatin tawngtaina kan neih chhung hian kar hnih chhung chu a ti tur a bikin GCC thalaite ruatin nitinin chanchintha hril rawngbawlna kan nei nghal a, mi in tlawh kualin leaflet kan sem a, tawngtai tur leh tawngtaipui ngai an awm leh awm lohte kan zawt kual thin a. Tawngtaina hmun puanin rawn tlawhtu pawh a khat tawkin kan nei deuh reng a, abikin ringlo English tleirawl leh thalai rual ten enge kan tih rawn ngaihvenin an lo kal thin a, a tam zawkte chu tawngtai sakna te kan nei a, vawi 2/3 lai lo kal nawn pawh an awm nual mai. Heng thalai hote hi Biak ina inkhawm ngai reng renglote an ni a, Lalpan an tana rawngbawlna min hawn sak a kan lawm tak meuh meuh ani.
Tin, damlo cancer, arthritis (ruk chuktuahna) leh natna dang nei engemaw zah kan tawngtai sak a, Lalpan an natna te a tihdam sak hlawm a, kan lawm hle. England ramah hian rilru lam natna hi natna lar (common) tak mai ani a, mi engemaw zah riru lam nantna neite an lo kal a, Lalpan an rilru natna te a lo tih dam sak a kan lawm hle. Heng zingah hian nula pahnih chu an naupan lai atanga apa in a lo khawih khawloh an ni a, nu pakhat chu apasalin vawi engemaw zah thah a tum avanga rilru hah ani a. Hengte hi Lalpan an thinlungah hna a thawkin an phurritte chhawk sakin an rilru natna te a lo chhawk zangkhai sak a kan lawm hle.
Pathian khawngaihna duhawm tak kan chang a, India ram atangin chawnghei tawngtai hmang tura lo kal tur tam zawkte lo kal theilo mahsela GCC member bakah tualchhung Kohhrante a khat tawkin tawngtai turin an lo kal ve deuh reng a, chawh rualin Puan inah hian nitin mi 30 vel chu tawngtai tur leh tawngtai sak turte awm ziah ang kan ni. Kan puanin zarna hmun hi kawngpui bul mai ani a, 24 hours hi motor a tlan zut zut reng a, nitin chawhrualin motor 1000 aia tlemlo chuan a tlan pel a, kawngpui atanga chiang taka hmuh theih turin thuziak liam pui pui– We Pray for England, We Love England, Jesus Loves England tihte kan tar a, hetianga puanin zar leh kan thuziak hmuh avanga lo kal mi engemaw zah kan nei bawk. Nu pakhat chuan “puanin zar ka hmuh veleh ka thinglungah sawtah sawn Pathian a awm tih hi chiang takin a lo lang a, tichuan ka rawn kal a, Pathian thlarau thianghlim pawlna ka chang a, ka lawm em em ani” ati.
“Chakna nilovin, thiltihtheihna ni heklovin, ka Thlarau zawkin le” Lapan ati. He chawnghei tawngtai chhunga thil thleng zinga ropui leh chhinchhiah tlak ber chu Lalpa Thlarau Thianghlim hnathawh a taka nitina kan hmuh kha ani. Tawngtaitute Thlarau Thianghlimin nitinin min pawl a, tawngtai sak tura lo kalten Thlarau malsawmna an dawng a, ringlote pawh Thlarau Thianghlimin a khawih hlawm a, abikin Tomila, Muslim, fa pahnih nei tawh, University of Birmingham a MBA zirlai leh English tlangval Owen Mason Burns te chuan chawp leh chilhin Lal Isua an Lal leh Chhandamtu ah an pawm thu mittui nen an puang a, Tomila phei chu puaninah Rev. Kailash Chatry a kutah Baptisma a chang ta nghe nghe ani. Tawngtaina a in hmang thalaite zingah pawh Pathian Thlarau Thianghlimin hna nasa takin a thawk a, tawnghriatloh te, thlarauva zai te, thlarau thianghlim hruaia tawp hleitheilova tawngtaite an dawng thar hlawm.
Lalpan thil ropui tak min tih sak avangin kan va lawm em!!! Pathian mi, Pi Lalremsiem leh afate Lal Isua tana engkim tuar huam, sum leh pai leh an theihna te ui miah lova in pe phal avang te, Lal Isua tana mahni hrehawm pawisa lova chawngheia England leh Wales mai bakah khawvel hmun hrang hranga atanga thahnemngai taka tawngtai zawng zawng avang te, kan rawngbawlna tlawm tak hlawhtlinna tura phal taka an hmun leh hma min hman tirtu- Nations, Llenelli, Wales leh Birmingham City Council te, a tul apianga thawk tura inpe zawng zawngte chungah Pathian hmingin lawm thu kan sawi mawlh mawlh ani. A tawp berah chuan “ A chhuang apiangin Lalpa chu chhuang rawh se” tih ziak ang khan ropuina leh chawimawina zawng zawng Lalpan chang vek rawh se. Halleluiah Amen!!!
